Hz. Ömer’in Yöneticilere Asırlık Uyarısı
Son dönemde kamuoyuna yansıyan yolsuzluk ve usulsüzlük iddiaları üzerine yürütülen soruşturmalar tartışılırken, zihinde 14 asır öncesinden gelen bir metin yeniden beliriyor. Çünkü bazı sözler vardır ki, dönem değişse de insanın güç karşısındaki imtihanını anlatmaya devam eder.
Hz. Ömer’in (r.a.) Basra Valisi Ebû Mûsâ el-Eş’arî’ye gönderdiği mektupta yer alan şu ifade, bu açıdan oldukça çarpıcıdır:
“Dünya ve ahirette yöneticilerin en mutlusu, sayesinde halkının mutlu olduğu yöneticidir. Sakın ola ki hayvanların otladığı gibi otlayıp semiren kimse gibi olmayasın. Çünkü semizleşen hayvanın akıbeti kesilmektir.”
Bu kısa söz, aslında bir yönetim anlayışının özeti gibidir: Güç, ayrıcalık değil emanettir.
Hz. Ömer’in yaklaşımında yöneticinin değeri makamıyla değil, halkın haline yansıyan sonuçla ölçülür. Halk huzurluysa yönetim anlamlıdır; halk sıkıntıdaysa makamın bir kıymeti kalmaz. Bu bakış açısı, yönetici ile toplum arasında kopmaz bir sorumluluk bağı kurar.
Mektubun en net uyarısı ise örneklik üzerinedir. Üst kademede başlayan israf ve savrulma, zamanla alt kadrolara da sirayet eder. Güç merkezinde oluşan her yanlış davranış, aşağıda “normalleşme” üretir. Bu yüzden yöneticinin tavrı sadece kişisel değil, sistem belirleyici bir etkiye sahiptir.
“Semizleşen hayvan” benzetmesi de tam burada anlam kazanır. Kontrolsüz tüketim ve güçle birlikte gelen doyumsuzluk, aslında bir sonun başlangıcıdır. Tarih boyunca birçok yönetim, dış sebeplerden önce içeriden başlayan bu çözülme ile zayıflamıştır.
Bugün yaşanan tartışmalara bu gözle bakıldığında mesele sadece bir dönem ya da olay değil, daha temel bir sorundur: güç karşısında insanın değişip değişmediği sorunu.
Bu nedenle Hz. Ömer’in uyarısı, sadece kendi dönemine değil, tüm zamanlara hitap eder. Çünkü mesele yönetim biçimleri değil; insanın emanet bilincini koruyup koruyamamasıdır.
Not: Bu yazı herhangi bir siyasi görüşü veya ideolojiyi hedef almaz ya da desteklemez. Burada vurgulanan ilkeler, kamu gücü taşıyan herkes için geçerli olan evrensel ahlak ve sorumluluk anlayışıdır.
